Materie

Gezond Bouwen

Verslag VIBA Café 4 februari door Woonpioniers

Woonpioniers is een architectbureau van jonge architecten die met het hele kantoor lid zijn geworden van de VIBA. Ze streven naar een Architectuur die zo …

Verslag VIBA Café op 7 januari over Bouwbiologie door Han Vrijmoed

Negentig procent van onze tijd brengen we binnen door. Toch is het binnenmilieu niet altijd optimaal en dat kan naar verloop van tijd tot gezondheidsklachten …

excursie naar Ecologische aannemer Eberhard Dijkhuis in Hardenberg afgelast

Vanwege de huidige corona maatregelen is de excursie die gepland was op vrijdag 16 oktober naar aannemer Eberhard Dijkhuus in Hardenberg afgelast. In overleg met …

Earth, Wind & Fire: gebouwen als klimaatmachine – Ben Bronsema EWF-prijs

De centrale doelstelling van het Parijs Akkoord 2015, de Europese Green Deal en het Nederlandse Klimaatakkoord is reductie van CO2-emissies. De gebouwde omgeving is verantwoordelijk …

verslag VIBA Café 5 september: Pieter Hennipman over Bouwbiologie over de grenzen

Pieter Hennipman start zijn betoog met een overzicht van de temperatuur op aarde in de afgelopen 160 duizend jaar. Het grootste deel van die periode …

Verslag VIBA-Café op locatie: bezoek bij bijzondere strobouwhuizen

VIBA Café op locatie. We gingen op bezoek bij twee bijzondere Brabantse strobouwhuizen. Lees hier het verslag door Joop Bensdorp Krya Yoga Meditatiecentrum in Sterksel. …

Verslag VIBA-Café 4 oktober: Houtstook en houtrook

Emissie-arm stoken, hernieuwbare energiebronnen zoals (snoei)hout, hoogrendementskachels zoals tegelkachels en Fin-ovens, ofwel massakachels. Het zijn onderwerpen die altijd veel belangstelling hebben gehad binnen de VIBA …

Woongezond Experience: de droom van Wilco Machielse

Project: Woongezond Experience Ontwerper: Wilco Machielse Ik ben Wilco Machielse (1947). Een deel van mijn leven speelt zich af in de bouw. De laatste acht …

Verslag VIBA-Café 6 april: Straling in woningen

Hoe hoog is de radioactieve stralingsbelasting in woningen in ons land? Wat is de bijdrage hieraan van bouwmaterialen en wat zijn de gezondheidseffecten hiervan? In …

Verslag VIBA-Café door Miel Karthaus en Martijn de Gier “Warmbouwen: hoe werkt het en wat zijn de voordelen” door Miel Karthaus

  Overstappen op hernieuwbare energie in bestaande bouw: het is een uitdaging, maar zeker niet onmogelijk. In het VIBA café van 4 februari legden Miel …

VIBA Café 4 juni 2015: Peter van der Cammen (ORTA Nova Architectuur) over “GEZOND BOUWEN 2.0”

“GEZOND BOUWEN 2.0” Rijk geworden door een schat aan ervaringen als organisch en ecologisch architect kijkt Peter van der Cammen terug op zijn markante praktijkvoorbeelden …

Verslag VIBA Praktijkcafé 21 mei: natuurlijke ventilatie, pv en straling en waterleidingen

Natuurlijke ventilatie via de vloer en via de gevel en een onderzoek naar verschillen tussen kunststof en koperen waterleidingen. Deze en meer onderwerpen kwamen ter …

Verslag VIBA-Café 2 april: Carolien Schooneveld en Jan Hulsbos

Bouwbiologie: wetenschap naar praktijk Carolien Schooneveld en Jan Hulsbos Jan Hulsbos Voor de Bouwbiologie is de natuur de maatstaf. Meten=weten, met reproduceerbare meettechnieken en natuurwetenschappelijk onderbouwd. Gezondheid in de …

Manifest Gezond Kunstlicht

[vc_row][vc_column][vc_column_text disable_pattern=”true” align=”left” margin_bottom=”0″] Manifest_gezond_kunstlicht_19112009 [/vc_column_text][/vc_column][/vc_row]

Verslag VIBA praktijkcafé van 15 januari

Een klein gezelschap van 7 bevlogen VIBA-leden kwam op 15 januari voor een praktijkcafé. Een aantal belangstellenden had afgezegd, waarvan en met vragen over ervaringen …

Natuurlijke ‘Airco’, Ben Bronsema

Het afgelopen Viba Café heeft Ben Bronsema een lezing gegeven over zijn promotie onderzoek aan de TU Delft. Ben is sinds lange tijd trouw lid …

VIBA Café 7 maart 2013 : Integrale Bio-Logische Architectuur: droom of werkelijkheid ?

door Clairette Gitz     Het verlangen naar een gezonde leefomgeving, de verbazing over materiaaltoepassingen en techniek in de bouw en de liefde voor architectuur: …

VIBA Café 2 februari 2012: Gezond Binnenmilieu

Kennisproductiviteit en de fysieke omgeving Ratio of onratio door Iris Bakker   We leven in het kennistijdperk dat wordt aangevoerd door onze Ratio. Al in …

VIBA Café 3 november 2011: Sietz Leeflang: Ecologisch landgebruik

  De verbinding tussen de ecologische ideeën van De Twaalf Ambachten en de integrale bio-logische architectuur. door Sietz Leeflang Beide: streven naar vermindering van het …

VIBA Café 7 april 2011: Discussie-avond: Het Gezonde Passief-huis: De Brabantwoning

In opdracht van 4 gemeenten en 4 corporaties met steun van de Provincie Noord Brabant is door een integraal team het concept voor de “Brabantwoning” …

VIBA-Café 3-12-2009: Gezond kunstlicht door Renz Pijnenborgh

Hieronder de presentatie van het VIBA-Café Gezond kunstlicht door Renz Pijnenborgh op 3 december 2009.   VibaCafe3dec2009Gezond Kunstlicht

verslag VIBA cafe 5 nov. 2009: De grenzen van het natuurlijk ventileren

  De grenzen van het natuurlijk ventileren 5 november 2009, bijdragen van Victor de Leeuw (EGM Architecten), over het stadsdeelcomplex Leidschendam-Ypenburg (gebouw met “Gek” op …

Verslag VIBA-Café mei 2009: Renz en Thomas Pijnenborgh: Wat is Bouwbio-logie

door Renz en Thomas Pijnenborgh Verslag door Karel Dumon Thomas Pijnenborgh Hij heeft zich gespecialiseerd in de leembouw. Met nu 12 jaar ervaring in Nederland …

Verslag VIBA Café 1 december 2005: Gezond wonen en werken in het juiste licht

Door Jan Meutzer en Renz Pijnenborgh Lichtarchitect H.J.J. Meutzer hield een lezing met de titel:”Gezond wonen en werken in het juiste licht” en architect Renz …

Gezond bouwen

gezond bouwen

Gezond bouwen betreft een breed scala aan onderwerpen die allemaal tot doel hebben om te zorgen dat we een gezond leefklimaat in de gebouwde omgeving. Het gaat daarbij om gezonde binnenlucht, voldoende daglicht, akoestiek, ontbreken van uitdamping vluchtige stoffen, voorkomen van nadelig elektromagnetische straling en zo mogelijk andere straling. 

geschiedenis

Langetijd hebben mensen geleefd in vochtige, niet geïsoleerde, slecht verwarmde huizen zonder riolering en stromend water. Van het begin van de vorige eeuw is daar veel verandering in gekomen. Allereerst kregen huizen een rioolaansluiting en stromend water. In de twintiger jaren , zo’n honderd jaar geleden, werden huizen met spouwmuren gebouwd, waardoor huizen geen last meer hadden van vochtdoorslag van buiten. Huizen werden grotendeels verwarmd met kolenkachels, waarbij veel roet en fijnstof  vrij kwam en dat vooral in stedelijke gebieden een ongezonde situatie veroorzaakte. Na de ontdekking van aardgas zijn in de zestiger jaren in de meeste huizen de kolenkachels vervangen door een centrale verwarming met op gasgestookte CV ketels. Door het aanbrengen van een centrale verwarming konden nu alle ruimten in het huis verwarmd worden. 

ventilatie

Door de oliecrisis in de jaren zeventig kwam het besef dat we zuiniger moesten omgaan met energie. Naast het aanbrengen van een beetje isolatie gingen mensen massaal op “kieren jacht”. In de tochtige huizen werden de kieren zo goed mogelijk dicht gezet. Ook nieuwbouw  huizen werden zo gebouwd dat ze zo min mogelijk kieren hadden. Omdat daarmee de van oorsprong natuurlijke ventilatie in huis strek afnam, werd het verplicht om in ieder nieuwbouw huis een mechanische ventilatie te installeren. Bij zo’n installatie wordt centraal lucht afgezogen en komt er via ventilatieroosters frisse lucht in de woning. Om het energieverlies nog verder terug te dringen zijn er inmiddels ventilatiesystemen op de markt waarbij de warmte door middel van een warmtewisselaar uit de afgezogen ventilatielucht wordt teruggewonnen en daarmee de verse ventilatielucht van buiten wordt voorverwarmd. Een ventilatie systemen met warmte terugwinning (WTW) wordt ook wel een balansventilatie genoemd.  Deze systemen hebben echter onderhoud nodig, waarbij ventilatiekanalen en luchtfilter regelmatig gereinigd moeten worden. Helaas gebeurt dat niet altijd waardoor er opnieuw een ongezonde binnenlucht ontstaat. Daarnaast zijn er veel huizen en gebouwen waar nog steeds niet voldoende geventileerd wordt. Dat komt voor bij kantoren, maar ook opvallen veel bij scholen.

normen voor goede ventilatie

De kwaliteit van de binnenlucht wordt voor een belangrijk deel bepaald door het CO2 gehalte in de lucht. Het gehalte CO2 wordt uit gedrukt in ppm (parts per million). Eén ppm staat voor 0,0001 procent CO2 in de lucht. Het CO2 gehalte kan gemeten worden met een CO2 meter. Daarbij kunnen de volgende hoeveelheden aangehouden worden:

380 ppm is het CO2 gehalte in de buitenlucht

650 ppm is de gemiddelde waarde voor een goed geventileerde ruimte

950 ppm is de grenswaarde die geld voor “frisse scholen”

1200 ppm is de officiële grenswaarde voor binnenruimten

vochtregulatie

Bij de bouw wordt er vaak bezuinigd op goede installaties en voorzieningen om een gezond binnenklimaat te garanderen. Ondanks alle verbeteringen die in een eeuw tijd hebben plaatsgevonden, is kunnen we in veel gevallen nog steeds niet spreken over een “gezonde situatie”.

In onze binnenruimten wordt veel vocht geproduceerd door uitademing, transpireren, koken en het drogen van kleding. In de warmere delen van het jaar staan er vaak ramen open en is dat geen probleem. In de koudere delen van het jaar moet het teveel aan vocht worden afgevoerd om te voorkomen dat het te vochtig wordt. Door verwarming kan het echter ook gebeuren dat het te droog wordt in de binnenruimten. Bij te veel vocht kunnen schimmels ontstaan die slecht zijn voor onze gezondheid. Bij een te droge lucht krijgen we o.a. huidklachten en ook dat is niet goed voor onze gezondheid. De optimale luchtvochtigheid ligt tussen de 40 en 70%. Luchtvochtigheid kan gemeten worden door een hygrometer. Voor het krijgen van de juiste luchtvochtigheid is een goede vochtbalans in onze binnenruimten noodzakelijk.

Door het aanbrengen van dampremmende of dampdichte folies en het toepassen van slecht vocht regulerende materialen als beton en het modern stucwerk moet er extra geventileerd worden om het geproduceerde vocht af te voeren en daarmee problemen als schimmel te voorkomen. Een slechte ventilatie kan dan tot gezondheidsklachten zoals astma leiden. Door toepassing van wandafwerkingen als leem en hout verbetert de vochtbalans in de woningen en gebouwen aanzienlijk en kunnen gezondheidsklachten voorkomen worden. Uit onderzoek blijkt vocht wordt opgenomen in de eerste anderhalve centimeter van de wandafwerking. Dit vocht dampt vervolgens op een later tijdstip weer uit.

vluchtige stoffen

In het interieur van woningen, kantoren en scholen worden soms synthetische materialen gebruikt. Sommige van deze synthetische materialen bevatten vluchtige stoffen die schadelijke kunnen zijn voor onze gezondheid. De chemicus Paracelsus (1493-1541) zei: “niets is gif en alles is gif, alleen de dosis bepaald het gif”. Je kan door een korte hoge doses belast worden, maar ook ziek worden van een lange lage dosering. Er zijn 128 miljoen bekende chemische verbindingen, waarvan er 50 miljoen zijn geregistreerd. Er komen per dag 15.000 nieuwe stoffen bij. Slechts van enkele stoffen is de werking onderzocht op de invloed op mensen, waarbij er niet gekeken is naar de onderlinge versterking. Voor het binnenmilieu is er geen standaard. Stoffen worden ingedeeld naar punten van verdamping: VVOC zijn zeer vluchtige stoffen zoals formaldehyde, VOC zijn iets minder vluchtig en SVOC zijn zwaar vluchtige stoffen zoals weekmakers en vlamvertragers. Deze laatste categorie wordt vaak vergeten. Deze chemische verbindingen zitten vaak in huisstof en hebben impact op mensen. PVC vloerbedekking bijvoorbeeld staat stijf van weekmakers en vlamvertragers. Naast de vluchtige stoffen zijn er ook nog fijnstoffen ofwel POM’s. Omdat er geen richtlijnen zijn van overheidswegen houden bouwbiologen daarom meestal de Duitse richtlijnen op dit gebied aan. Daarbij wordt ook de Standaard voor Bouwbiologische Meettechniek aangehouden.

Daglicht

Hoewel er voor alle gebouwtypen normen zijn voor de minimale hoeveelheid daglicht die nodig is voor verblijfsruimten blijkt in veel gevallen dat de hoeveelheid daglicht niet optimaal is. Het is aangetoond dat mensen voldoende daglicht nodig hebben om goed te functioneren. Kunstlicht kan dit niet vervangen.

Akoestiek

Voor de akoestiek in binnenruimten is over het algemeen weinig aandacht. In veel openbare gebouwen is een te grote nagalmtijd waardoor het geluidsniveau vaak hoog is. Deze hoge nagalmtijd wordt veroorzaakt door het toepassen van harde materialen. Ook hier geld dat natuurlijke materialen als leem en hout een positieve invloed hebben op de nagalmtijd en daarmee op het geluidsniveau.

Elektro-machnetische Straling

Het natuurlijk elektromagnetisch spectrum loopt van 0 t/m 10ZHz. Het grootste deel daarvan wordt nu bezet voor niet natuurlijk straling wat veroorzaakt wordt door diverse technieken, zoals het lichtnet, wifi, zendmasten etc.  Deze vormen van straling nemen allemaal toe terwijl de mens niet is mee geëvolueerd. Binnen de bouwbiologie wordt een onderscheid gemaakt tussen de volgende vormen van straling:

Elektrische wisselvelden veroorzaakt door o.a. het lichtnet;

Magnetische wisselvelden veroorzaakt door hoogspanningsleidingen;

Hoogfrequent velden van o.a. radar, wifi, zendmasten;

Elektrische gelijkvelden ofwel elektrostatische velden veroorzaakt door oplading door kunststoffen;

Magnetische gelijkvelden die ontstaan bij gelijkspanning van bijvoorbeeld trams en treinen maar ook bij zonnepanelen;

Kunstlicht waarbij problemen kunnen ontstaan door de vaak slechte kwaliteit.

Er zijn veel studies die de invloed van elektromagnetische velden op de mens aantonen en er zijn veel praktijkvoorbeelden waarbij elektromagnetische straling gezondheidsklachten veroorzaakt. Veel straling veroorzaakt voornamelijk stress en vermoeidheid. Vaak zijn deze problemen op te lossen en kan apparatuur dat dit veroorzaakt vervangen worden. Algemeen kan je stellen dat het altijd goed is om zoveel mogelijk stralingsinvloeden te voorkomen ook al is het moeilijk om straling in onze huidige wereld helemaal te voorkomen.

VIBA en Gezond bouwen

Vanaf het allereerste begin heeft de VIBA zich bezig gehouden met “gezond bouwen en wonen”. Jaren lang is er ook een tijdschrift uitgegeven met deze titel, waar de VIBA een belangrijke bijdrage aan leverde. In Duitsland bestaat al lange tijd het Institut für Baubiologie und Nachhaltigkeit ( Instituut voor bouwbiologie en duurzaamheid). Het vakgebied bouwbiologie houdt zich met name bezig met gezondheid in de bouw. In Duitsland zijn daar opleidingen voor en is het ook een bekender beroep dan in Nederland. Ook in Nederland zijn er diverse bouwbiologen werkzaam. Een aantal daavan zijn lid van de VIBA.

Bekijk ook

VIBA

VIBA

Scroll naar top

VIBA nieuwsbrief

Schrijf u in op onze nieuwsbrief