VIBA Café 7 juni 2012 :: Revolutionaire doorbraak integraal duurzaam ontwikkelen
Eco-ethische gebiedstransities
Methodiek voor duurzaam concrete, integrale, haalbare en betaalbare gebiedsontwikkeling
door Thomas Jansen en Chris Posma
De methodiek combineert Ambitiebepalingen met onderzoek naar haalbaarheid en betaalbaarheid waardoor verlies van Ambitie tot een minimum wordt beperkt. Slimme integrale combinaties van soms experimentele technieken vertaald naar maatschappelijke & financiële kosten en baten maken keuzen inzichtelijk en bieden handvatten om in veel opzichten lonend duurzaam te transformeren.
Chris Posma: Mijn ervaring ligt vooral op de gebieden financieel management, kwaliteitsmanagement en bouwprojectmanagement. Speciale accenten van de werkzaamheden liggen nu op investeringsvoorbereiding voor diverse sectoren en het begeleiden van projectontwikkeling en gebiedsontwikkeling voor ecologisch bouwen en wonen. Daarbij kijk ik waar nodig ook met een blik van architect of constructeur.
Mijn insteek is steeds disciplines nauwer met elkaar in verbinding te brengen om zo een optimale integratie van intenties en activiteiten te bewerkstelligen.
Zie ook website www.syneff.com
Duurzame gebiedsontwikkeling vereist zorgvuldig iedere stap zetten en borgen zodat je weer een stap verder omhoog kunt. Het vereist motivatie, concentratie en team work: vanuit het blikveld van iedere stakeholder naar kansen en haalbaarheid kijken.
Thomas Jansen: Opgeleid als hovenier en landschapsarchitect richt ik mij nu op Eco-ethisch ontwikkelen, transformeren en beheren. Mijn werkwijze spitst zich toe op het najagen van kennis en innovatie om van daaruit abstracte visies en ideeën te vertalen naar concrete praktisch toepasbare, betaalbare oplossingen. Mijn ervaring ligt op het integraal implementeren van duurzame innovaties binnen bouwkundige, stedenbouwkundige en landschap architectonische planvorming & realisatie.
Speciale accenten van de werkzaamheden liggen op het begeleiden enthousiasmeren van diverse partijen bij projectontwikkeling en gebiedsontwikkeling voor Eco-ethische gebiedsontwikkeling. Een methode waarbij slimme integrale procesmatige en inhoudelijke combinaties middels een economische, ecologische en ethische kader worden afgewogen.
Net als bij Chris Posma is ook mijn insteek het steeds disciplines nauwer met elkaar in verbinding te brengen om zo een optimale integratie van intenties en activiteiten te bewerkstelligen.
Zie ook website (beide nog in ontwikkeling) www.ecoethiek.com www.thomasjansenduurzaamontwikkelen.nl
AANMELDEN:
Niet-leden: klik hier
LEDEN: aub eerst inloggen dan: klik hier
PLAATS: Peter Schmid Auditorium, Service-instituut VIBA-Expo, Veemarktkade 8, gebouw B, De Gruyter Fabriek, 's-Hertogenbosch
AANVANG: 20.00 uur
VIBA Café 5 april 2012 :: Bio-Logisch bouwen
De natuur als onuitputtelijke bron voor 0-materialen
Kunnen we een gebouw in de toekomst groeien?
door Michiel Haas
0-Materialen zijn materialen die geen milieubelasting veroorzaken, een metafoor, zoals 0-energie gebouwen ook een metafoor is. Want een gebouw gebruikt wel degelijk energie, maar die gebruikte energie wordt duurzaam opgewekt. Zo ook met 0-materiaal gebouwen, ze hebben nog materialen nodig maar het gebouw of zijn directe omgeving brengt deze materialen zonder milieubelasting voort. Tot zover de theorie. In de praktijk zijn wij op de TU Delft met heel spectaculair onderzoek bezig dat sterk in de richting van 0-materialen gaat. Er zullen daar voorbeelden van worden gegeven.
Michiel Haas is sinds 1976 VIBA lid en professioneel actief op het gebied van de bouwbiologie. Hij heeft een eigen adviesbureau en onderzoeksinstituut Nederlands Instituut voor Bouwbiologie en Ecologie (NIBE) en is daarnaast prof aan de TU Delft, faculteit Civiele Techniek met de leerstoel Materials & Sustainability.
AANMELDEN:
Niet-leden: klik hier
LEDEN: aub eerst inloggen dan: klik hier
PLAATS: Peter Schmid Auditorium, Service-instituut VIBA-Expo, Veemarktkade 8, gebouw B, De Gruyter Fabriek, 's-Hertogenbosch
AANVANG: 20.00 uur
Verslag
door Guus Cladder
De bouwindustrie in Nederland heeft een aandeel van 7% van het BNP (bruto nationaal product). 40% van de grondstoffen worden door de bouwindustrie verwerkt. Dat is veel en dus is het noodzakelijk om het materiaalcomponent van het bouwproces te bestuderen en te zoeken naar echt duurzame oplossingen.
Voor het bouwen van een woning, gebouwd volgens het bouwbesluit 2011, is nog veel fossiele energie nodig, een fors deel aan materialen en een beperkt deel water. Deze componenten bepalen de ecologische belasting van het bouwwerk. Als alle benodigde energie, voor het hele bouwproces, duurzaam gewonnen wordt, is die component niet meer belastend en wordt de grondstoffencomponent naar verhouding groter. Dus zodra 0-energie gebouwen mogelijk zijn wordt het mogelijk om te werken aan 0-materialen gebouwen.
Het is nog steeds haalbaar om vanaf 2030 vrij te zijn van fossiele- en kernenergie. Er ligt wel een taak voor de overheid want er moeten wel keuzes gemaakt worden.
De zon levert circa 10.000 keer meer energie dan wij verbruiken. Wij hebben dus geen energieprobleem maar een conversieprobleem. De duurzame energie moet wel geoogst kunnen worden, maar zover zijn we nog niet. De doelstelling is 50% windenergie, 40% zonne-energie en 10% overige duurzame energiebronnen. Op termijn is dat ook goedkoper dan fossiele energie.
De benodigde financiële investering voor het omschakelen naar duurzame energie, komt overeen met het bedrag dat wij met z’n allen in twee jaar uitgeven aan de aanschaf van nieuwe auto’s.
Momenteel wordt er onderzoek gedaan naar silicium pv-cellen met nanodeeltjes die een rendement kunnen bereiken van 70%, dat is vele malen beter dan de huidige 20 tot 22% rendement van pv-cellen. Het zal nog circa 10 jaar duren voordat deze zonnecellen op de markt zijn.
De zeldzame aardelementen zijn nu beperkt beschikbaar voor de industrie en beperken daardoor de productie van elektrische auto,s, laptops, mobiele telefoons etcetera. 97% Van deze aardelementen komen uit China en Africa, in Europa en de VS zijn de mijnen daarvoor gesloten (vanwege milieuproblemen en de slechte arbeidsomstandigheden). De prijzen van deze aardelementen stijgen, het wordt dus belangrijker om elektronica te recyclen en (als de prijzen voldoende stijgen) de mijnen zullen weer open gaan.
Er is dus geen energie- maar een materiaalprobleem.
Wereldwijd is afgesproken (Kyoto) dat de milieubelasting teruggebracht moet worden tot 1/20ste ten opzichte van de milieubelasting van 1990. Voor energiegebruik is dat haalbaar maar bij materiaalgebruik lukt dat nog niet.
Het pantheon in Rome staat er al 2000 jaar, milieuvriendelijk bouwen kan dus wel.
Een 0-materiaalgebouw wordt haalbaar als we nagroeibare materialen gebruiken. In Nederland is klei een nagroeibaar product, maar in Zwitserland veel minder.
Recycling van grondstoffen wordt steeds belangrijker, niet alleen oude beton vermalen en als basis voor nieuwe wegen gebruiken, maar ook betonelementen opnieuw gebruiken voor nieuwe gebouwen.
Een deel van de doelstelling kan bereikt worden door compenserende maatregelen voor het gebruik van niet nagroeibare materialen, denk aan het begroeien of overgroeien van gebouwen.
Selfhealing materials
Een botbreuk herstelt zichzelf, een gebroken been groeit weer aan elkaar met wat hulp en wat tijd. Beton doet dat niet, beton scheurt wel. Als bepaalde bacteriën toegevoegd worden aan beton, kunnen de bacteriën silicium produceren en daarmee scheurtjes opvullen. Deze bacteriën worden pas actief als een scheutje ontstaat en daar water bij komt, dus alleen dan en daar waar het nodig is.
Cement winnen uit planten wordt mogelijk, tomatenplanten kunnen na de oogst verbrand worden en van de as kan men cement maken. Wellicht kan dat ook met komkommers en pompoenen.
conclusies
- 0-Materialen zijn alleen mogelijk bij 100% duurzame energie
- Recyclen van elektronica is nodig voor het winnen van de zeldzame aardelementen. Een ton mobieltjes bevat meer goud dan een ton erts uit een goudmijn.
- De vervuiling bij mijnen van zeldzame aardelementen is nog ernstig en moet veel schoner en beter.
- Een gebouw is een grondstoffendepot, je kan het pas slopen als je weet wat je er mee gaat doen
- Afval bestaat niet want dat is een grondstof voor nieuwe materialen.
VIBA Café 1 maart 2012 :: Architectuur
Niet dat wat is, maar dat wat wil worden
Over een persoonlijke zoektocht in de architectuur
door Yaike Dunselman
We leven in een tijd van ongekende mogelijkheden, we reizen over onze gehele planeet, ‘ster’ architecten bouwen tot in alle continenten, bouwmaterialen komen van over de hele wereld en in de vormgeving kunnen we ons laten leiden door ieders persoonlijke voorkeur. We kunnen ons verwonderen over fascinerende bouwwerken waar materiële uiterlijkheden lijken te domineren. Dat architectuur naast een materiële ook nog een andere dimensie heeft is in deze huidige vormgeving niet altijd vanzelfsprekend af te lezen. Architect Yaike Dunselman wil in een werkbericht zijn persoonlijke zoektocht zichtbaar maken, weg van fascinatie op zoek naar ‘schoonheid’. Weg van uiterlijkheden, op zoek naar de individuele vraag van iedere bouwopgave. Op zoek naar een architectuur die de mens in staat stelt zich met onze aarde te verbinden, waar het om de immateriële aspecten van architectuur gaat, om de “hechting” aan schoonheid. Zodat we ons met onze omgeving kunnen verbinden, dat we ervaren: “dit is de wereld waarin ik leef, die ik verzorg, waar ik verantwoording voor neem!”
Yaike Dunselman (1972) heeft architectuur gestudeerd aan de “Alanus Hochschule für Kunst und Geselschaft” te Alfter bei Bonn (D). In 2003 heeft hij met zijn collega Lars Frerichs het architectenbureau 9°architecture opgericht. In 2004 won het bureau een ontwerpwedstrijd voor de nieuwbouw van een schoolgebouw in Wattenscheid (D), dit betekende dat vesting van 9°architecture in Duitsland kort daarop werd opgericht. Sinds de start van 9°architecture bestaat een groot deel van het opdrachtenpakket uit woonzorg projecten. Het woon werk en zorgproject ‘Oosterdel’ te Broek op Langedijk werd in 2010 bekroond met een eervolle vermelding bij de ‘Hedy d' Anconaprijs’ voor excellente zorgarchitectuur.
AANMELDEN:
Niet-leden: klik hier
LEDEN: aub eerst inloggen dan: klik hier
PLAATS: Peter Schmid Auditorium, Service-instituut VIBA-Expo, Veemarktkade 8, gebouw B, De Gruyter Fabriek, 's-Hertogenbosch
AANVANG: 20.00 uur
Verslag
door Joop Bensdorp
Deze architectuur lezing wordt gehouden door Yaike Dunselman en heeft als titel “Niet dat wat is, maar dat wat wil worden”. Yaike presenteert geen kant en klare architectuur visie, maar neemt ons mee op zijn zoektocht in de architectuur, die vooral voorbij het visuele aspect gaat. Naast uiterlijke vormgeving gaat architectuur in zijn visie vooral over innerlijke zeggingskracht. En deze innerlijke zeggingskracht ligt in de opdracht besloten en is “dat wat wil worden”.
In deze tijd is qua vormgeving alles mogelijk, zoals hij laat zien aan de hand van een aantal spectaculaire projecten. Hij stelt daarbij de vraag of dit is waar we op zitten te wachten. Dat “het kan” betekent voor hem nog niet dat we het ook nodig hebben. Om dit verder toe te lichten toont hij ook het verschil in de kunst uit de klassieke oudheid, waarin beelden het innerlijk uitdrukken en een hedendaagse kunstuiting van Lady Gaga waarbij alleen het uiterlijk aan bod komt.
Hij vindt inspiratie in de organische architectuur. Belangrijk is het begrip “Gesamtgestalt” wat uitdrukt dat het geheel een eenheid van vormgeving is. Als toelichting citeert hij Rudolf Steiner: “In ons denken zijn we vrij en kunnen we alles denken, maar in de kunst moeten we weer de samenhang met de wereld zoeken”. Als voorbeeld gebruikt hij het stookhuis bij het Goetheanum. De schoorsteen van het gebouw geeft uitdrukking aan de functie ervan, namelijk dat er rook doorheen gaat, en is derhalve een weerspiegeling van het innerlijk. Kortom, de architectuur drukt uit wat er gebeurt en is op die manier functioneel.
Om tot een “Gesamtgestalt” te komen zijn er volgens Yaike 3 stappen te onderscheiden in het ontwerpproces:
- Het ideaal. Dit vormt het fundament voor organische architectuur. Het is belangrijk om voorafgaand aan het ontwerpen een gezamenlijk beeld te vormen van het gezamenlijk ideaal wat ten grondslag ligt aan de betreffende opdracht.
- De vormgeving. Deze kan alleen spontaan ontstaan en niet afgedwongen worden. Het beeld dat ontstaat moet vervolgens getoetst worden aan het geformuleerde ideaal.
- De uitvoering/het resultaat. Deze moet gezond en ecologisch zijn op 3 verschillende niveau’s:
a. de wijze waarop het wordt uitdrukt in de materie,
b. het moet een helende omgeving zijn voor het functioneren van de mens en
c. er moet sprake zijn van gemeenschapsvorming.
Als toelichting op zijn verhaal laat Yaike een aantal van zijn projecten zien die tot stand gekomen zijn met zijn bureau 9⁰ architecture. Het betreft de nieuwbouw van 2 woonzorghuizen in Schoorl, de nieuwbouw van een woonzorghuis in Broek op Langedijk en als laatste een woonzorghuis voor 12 bewoners in Bosch in Duin. Wat bij alle 3 projecten opvalt is dat de architectonische verschijningsvorm zeer verschillend is en uitdrukking geeft aan de intentie van de opgave.
VIBA Café 2 februari 2012 :: Binnenmilieu
Kennisproductiviteit en de fysieke omgeving
Ratio of onratio
door Iris Bakker
We leven in het kennistijdperk dat wordt aangevoerd door onze Ratio. Al in onze schoolse jaren ligt het accent op het IQ. Het stellen van de ' waarom vragen ' siert onze kindertijd, maar wordt al snel overschaduwd door de 'omdat' antwoorden die een normatieve grondslag hebben. 'Zo doen wij dat altijd' wordt ons vaak gezegd. Kennisproductiviteit vraagt echter om uit ons patroondenken te stappen, over muren te kijken tussen de verschillende kennisdisciplines vanuit een open mindsetting. Interessant is het dan te kijken hoe bepaalde kenniswerkers excelleren: van Nietzsche tot Robbert Dijkgraaf, van Plotinus tot Rinnooy Kan en van Goethe tot Janine Benyus. Waar zit de kracht en wie zijn waarom in staat te spelen met kennis?
Iris Bakker is na tien jaar werkzaam te zijn geweest binnen het vastgoed beheer van het Ministerie van Defensie en acht jaar binnen huisvestingsbeleid bij een ingenieurs- en architectenbureau, bezig met een promotietraject aan de TU Delft. Bij Industrial Design en Real Estate & Housing doet zij onderzoek naar de effecten van de fysieke omgeving op productiviteit. Via haar virtuele huis op de website www.levenswerken.eu draagt zij kennis uit over de omgeving en toont daarmee kansen die de leefomgeving kunnen optimaliseren.
AANMELDEN:
Niet-leden: klik hier
LEDEN: aub eerst inloggen dan: klik hier
PLAATS: Peter Schmid Auditorium, Service-instituut VIBA-Expo, Veemarktkade 8, gebouw B, De Gruyter Fabriek, 's-Hertogenbosch
AANVANG: 20.00 uur
Verslag
door: Arjo Storm
Iris Bakker is bezig met een promotietraject aan de TU Delft. Zij doet onderzoek naar de effecten van de fysieke omgeving op de productiviteit en concentreert zich daarbij op kleur. Hierbij spelen vele aspecten een rol, zoals fysica, psychologie, fysiologie, neurologie, cultuur en taalontwikkeling.
In haar lezing neemt zij ons mee langs alle facetten van de productiviteit. Wat is productiviteit, waarom wil je productief zijn en op welke manier kan de productiviteit verhoogd worden. Over dit onderwerp zijn talloze boeken geschreven en onderzoeken gedaan.
Met de benen op de bank heeft zij al deze boeken en onderzoeken gelezen. Enkele hiervan zijn: Goleman, Csikszentmyhalyi, Ford, Gardner, Dijksterhuis, Nietzsche, Dijkgraaf, Rinnooy Kan, Goethe, Benyus, etc. In het boek 'De Breinwerker' worden ze allemaal genoemd.
Wat is productiviteit? Productiviteit is waarde of energie toevoegen aan een product. Dit geeft het product een hogere orde, vergelijkbaar met de 2de wet van de thermodynamica.
Waarom wil je productief zijn? Uiteindelijk komt het erop neer dat we gelukkig willen zijn. Om dat te bereiken hebben we doelen nodig. Doelen die aanspraak maken op onze talenten en zin geven aan het leven. Het stellen van doelen is vergelijkbaar met waarde of energie toevoegen aan een product.
Bij het verhogen van productiviteit wordt vaak gekeken door een technische bril. Hoe is de spraakverstaanbaarheid, de luchtkwaliteit, de hoogte van scheidingswandjes, etc. Belangrijker is het om uit te gaan van de mens en dan met name van het brein. Geluk, motivatie, geestelijke energie, communicatie, emotie en creativiteit zijn dan factoren die bekeken moeten worden. EQ tegenover IQ.
Het onderbewustzijn is een factor die bepalend is voor de creativiteit en beleving van de omgeving:
- creativiteit – als we lopen heeft een deel van de hersenen de vrijheid om nieuwe verbanden te leggen. Het onderbewuste kan ongehinderd aan het werk.
- communicatie – werken in teams. Huidige e-mail gedrag werkt niet bij creatieve processen. Communicatie bestaat voor meer dan 50% uit non-verbale aspecten.
- concentratie (flow) – harmonieuze open omgeving i.p.v. concentratiecellen. Denkruimte vraagt om hoofdruimte dus hoge plafonds.
De kenmerken van een productieve werkomgeving voor de mens zijn:
- orde en harmonie – oriëntatie in een ruimte, daglicht;
- variatie – zoals in muziek;
- natuur – vorm van kastanje weerspiegelt zich in vorm van de boom.
Met een beschrijving van de 12 zintuigen van Steiner komt Iris uit bij de werking van het oog en het beleven van kleur. Kleur wordt onbewust waargenomen en het effect op de productiviteit is een samenspel van alle hiervoor genoemde factoren.
VIBA Café 5 januari 2012 :: Nieuwjaars-Café met een nieuw idee
5 minuten om te tonen en vertellen waar je mee bezig bent of was of wat je bezig houdt, iets wat je wilt delen: DIAPRESENTATIE
AANMELDEN:
Niet-leden: klik hier
LEDEN: aub eerst inloggen dan: klik hier
PLAATS: Peter Schmid Auditorium, Service-instituut VIBA-Expo, Veemarktkade 8, gebouw B, De Gruyter Fabriek, 's-Hertogenbosch
AANVANG: 20.00 uur
Yaike Dunselman
Het (=VIBA) vertelt mij dat we onze oorspronkelijke natuurlijke samenhang op deze aarde zijn verloren. Het is niet meer vanzelfsprekend dat we bouwen naar de wetmatigheden van natuur en mens. Degene die wel opnieuw en met bewustzijn naar samenhang zoeken hebben het nodig dit te benoemen in definities als duurzaam, organisch, bio-logisch etc. Ik vind het wezenlijk dat je bewustzijn ontwikkelt voor samenhang, dat je met respect voor natuur en mens vormgeeft aan onze aarde.
Iris Bakker
De Ars Rherorica van Aristoteles noemt drie overtuigingsprincipes, logos, pathos en ethos. Logos, ofwel de redenering op basis van logica en feiten is merkwaardig. Het woord ’feiten’ is immers gebaseerd op het Latijnse ‘facere’ dat duidt op wat mensen maken. Omdat feiten dus afkomstig zijn uit het menselijk brein, kunnen we vraagtekens plaatsen bij de kwaliteit van de logica. Bij ‘pathos’ staan emoties centraal, een gevaarlijk uitgangspunt, want emoties kunnen hoog oplopen en zijn door een diep gelegen hersenstam moeilijk zuiver te bezien.
Wat overblijft is ‘ethos’: hierbij gaat het om belangen en betrokkenheid. Als we werkelijk betrokken zijn bij ‘bios’ ofwel het leven, en we hebben oog voor wederzijdse belangen, zal het wel goed komen, het zal ‘overleven’. Vandaar dat bio-ethische architectuur een charmantere naamsaanduiding is.
