Wegens de mei vakantie gaat het VIBA Café van 2 Mei niet door!

Het eerst volgende VIBA Café zal gehouden worden op donderdag 6 Juni

VIBA Café 4 april 2013 :: Lezing van Michel Post over zijn nieuwe boek ‘Bouwen met stro’

Bouwen met stro is hip. Het lijkt een tegenstrijdigheid, maar steeds meer mensen beseffen dat ze anders moeten omgaan met het milieu en de natuur. Daarnaast is er een groeiend besef dat de omgeving van wezenlijk belang is voor de persoonlijke gezondheid. Het is dan ook niet verwonderlijk dat steeds meer televisieprogramma’s, tijdschriften en boeken aandacht schenken aan ecologisch bouwen, zelfvoorzienendheid en energie van de zon en wind. Dat duurzaam bouwen uiteindelijk ook gunstig is voor de portemonnee, zal in een tijd waarin men spreekt van een crisis absoluut meespelen in dit groeiende besef. Het bouwen met stro lijkt één van de oplossingen te zijn.

Er is iets aan een gebouw van stro en leem dat gevoelens oproept die traditioneel gebouwde huizen niet hebben. Is het het gebruik van natuurlijke materialen, de afwezigheid van giftige stoffen en straling, de kwaliteit van de lucht, de demping van het geluid of hebben de architectuur en de knuffelmuren er iets mee te maken? Hoe dan ook, een huis van stro spreekt tot de verbeelding en is een bijzonder goed alternatief voor de gangbare manier van bouwen, en niet alleen vanuit een ecologisch standpunt. Het is niet meer zozeer de vraag: ”Waarom zou iemand willen bouwen met stro?”, maar meer de vraag: “Op welke manier kan ik bouwen met stro?”

Op 7 mei a.s. publiceert Uitgeverij Æneas het boek ‘Bouwen met stro – Nederlandse huizen van ecologisch materiaal’. Deze nieuwe uitgave bevat veel inspirerende, voltooide projecten in Nederland van gebouwen die zijn gebouwd met stro. Tevens wordt de geschiedenis van bouwen met stro en de huidige Nederlandse regelgeving ten aanzien van bouwen besproken. Ook wordt gekeken naar de verschillende bouwtechnieken. Bestellers krijgen t/m 2 april a.s. 5 euro voorintekenkorting op het boek.

Meer informatie: www.aeneas.nl/bouwenmetstro.

Auteur: Michel Post

ISBN: 978-94-6104-029-9

Verschijningsdatum: 7 mei 2013

Prijs: € 24,95

AANMELDEN:

Niet-leden: klik hier
LEDEN: aub eerst inloggen dan: klik hier

PLAATS: Peter Schmid Auditorium, Service-instituut VIBA-Expo, Veemarktkade 8, gebouw B, De Gruyter Fabriek,  's-Hertogenbosch

VIBA Café 7 maart 2013 :: Integrale Bio-Logische Architectuur: droom of werkelijkheid?

door Clairette Gitz

Het verlangen naar een gezonde leefomgeving, de verbazing over materiaaltoepassingen en techniek in de bouw en de liefde voor architectuur: de pijlers van 7,5 jaar VIBA-café-lezingen.

Vragenderwijs en kritisch banen we ons een weg door onderwerpen die ter sprake kwamen en achterwege bleven, maar vooral ook, wat beweegt mij om een milieu-vriendelijke architect te willen zijn en wat is de rol van een opdrachtgever hierbij?

Willen we alles kunnen berekenen of  vertrouwen we liever op ons gezonde verstand? Is Bio-Logisch bouwen een manier van bouwen die uitdrukking geeft aan leven? Maar waarom is de verwijzing dan vaak naar het romantische zelfvoorzienende leven op het platteland en niet naar het centraal geregelde stedelijke leven?

ir. Clairette Gitz: Na een studie aan de TU-Delft en werkzaamheden voor de TUD en verschillende architectenbureaus vestigt zij zich in 1991 als zelfstandig architect in 's-Hertogenbosch. Bij het ontwerpen van haar kantoor met woning profileert zij zich vanaf 1993 als milieu-vriendelijk architect en adviseur. Ze is werkzaam geweest als mentor ontwerp-onderwijs op de TU-e en afstuderen en stage op de Avans-Hogeschool afdeling Bouwkunde en Civiele techniek. Daarnaast publiceert zij in verscheidene vaktijdschriften over architectuur, interieur, techniek en kleur in de gebouwde omgeving. De laatste 5 jaar interviewt ze voor Gezond Bouwen en Wonen over uiteenlopende onderwerpen: van hennep als bouwmateriaal en lijm in het interieur tot C2C-kantorenbouw.

www.gitzarchitecten.nl

AANMELDEN:

Niet-leden: klik hier
LEDEN: aub eerst inloggen dan: klik hier

PLAATS: Peter Schmid Auditorium, Service-instituut VIBA-Expo, Veemarktkade 8, gebouw B, De Gruyter Fabriek,  's-Hertogenbosch

AANVANG: 20.00 uur

VIBA Café 7 februari 2013 :: Ecologische Woning Dirksland

door Joop Bensdorp

Afgelopen twee jaar heeft architect Joop Bensdorp samen met zijn vrouw Monique Sweep, een ecologische, energie neutrale woning in Dirksland gebouwd. Joop is architect en heeft het ontwerp gemaakt. Het huis is inmiddels uitgeroepen tot:

“Het beste, leukste en aansprekendste energie neutrale nieuwbouw huis van NL 2012”.

Uitgangspunt bij het ontwerp was een integrale toepassing van oorspronkelijke bouwmethodes, natuurlijke principes en biobased bouwmaterialen waardoor grondstoffen zo min mogelijk worden uitgeput en het milieu zo min mogelijk wordt belast. Bovendien moest het een gezond en fijn huis worden om in te wonen, met veel daglicht en weinig ingewikkelde techniek.

De  woning is voor 85 % gebouwd met natuurlijke (biobased) materialen die herwinbaar, recyclebaar en biologisch afbreekbaar zijn. De woning is volledig gebouwd met hout waarbij een massiefhouten casco is gebruikt van Nur Holz. Bij dit systeem worden geen lijmverbindingen gebruikt en bovendien zijn de massiefhouten wanden voor het merendeel onbehandeld toegepast. Het gebruik van vluchtige stoffen is daardoor minimaal. Uiteraard is het huis zeer goed geïsoleerd. Als isolatie materiaal hebben we schapenwol gebruikt. Het dak is bekleed met gras op basis van turf.

Voor de verwarming wordt gebruik gemaakt van passieve zonne-energie en een accumulerende houtkachel van Tigchelaar. Het huis is georiënteerd op het zuiden. In de winter dringt het zonlicht diep in het huis door. Door een groot overstek blijft de zon in de zomer buiten. In combinatie met het grasdak zorgt dat ervoor dat het huis dan heerlijk koel blijft.

Na de bouw van hun huis zijn Joop en Monique bezig met de aanleg van een tuin die gebaseerd is op de principes van de permacultuur. Daarin verbouwen zij hun eigen groente en fruit, zonder gebruik te maken van bestrijdingsmiddelen en kunstmest.

Joop Bensdorp is van 2009 lid van de Viba. Zijn bureau naam Ruimte voor Leven verwoordt een belangrijk aspect van zijn werk: “Architectuur gaat niet alleen over mooi en lelijk en interessante concepten, maar vooral over het creëren van ruimten waarin mensen zich thuis voelen en die inspirerend zijn voor wonen, werken en leven”. De laatste jaren heeft hij zich vooral gestort op duurzaam en gezond bouwen. Het bouwen van een eigen woonhuis was een unieke kans om de opgedane kennis compromisloos in de praktijk te brengen.

AANMELDEN:

Niet-leden: klik hier
LEDEN: aub eerst inloggen dan: klik hier

PLAATS: Peter Schmid Auditorium, Service-instituut VIBA-Expo, Veemarktkade 8, gebouw B, De Gruyter Fabriek,  's-Hertogenbosch

AANVANG: 20.00 uur

VIBA Café 6 december 2012 :: Actief vs Passief Huis

Wat zijn de overeenkomsten en verschillen tussen een Actief Huis en een Passief Huis?

door Prof. Dr. Ir. Jos Lichtenberg en Ir. H.J.J. Valk

Wat is nu eigenlijk een Active House en een Passief Huis precies. Er zijn veel misverstanden over de criteria waar aan voldaan moet of kan worden. Wat zijn de overeenkomsten en de verschillen, en wat zijn de achtergronden daarvan.

We hebben twee specialisten bereid gevonden dit voor het Viba Cafe publiek helder uiteen te zetten.

Prof. Dr. Ir. Jos Lichtenberg van de TU Eindhoven zal zijn ervaringen vertellen met het ontwikkelen van zijn Active House, het HOTT huis ofwel House Of Tomorrow Today.

Ir. Harm Valk van NIEMAN raadgevende ingenieurs, zal alle ins en outs van het Passief Huis over het voetlicht brengen.

AANMELDEN:

Niet-leden: klik hier
LEDEN: aub eerst inloggen dan: klik hier

PLAATS: Peter Schmid Auditorium, Service-instituut VIBA-Expo, Veemarktkade 8, gebouw B, De Gruyter Fabriek,  's-Hertogenbosch

AANVANG: 20.00 uur

Aan de trouwe Viba-café-lezing bezoekers

Een tijdje lopen twijfelen, maar ik heb ik de knoop doorgehakt; ik stop met het organiseren en programmeren van het VIBA-café.

Ik heb veel plezier  beleefd het idee van uitwisseling van gedachten via een Viba-café plus lezingen uit te bouwen, maar na 7,5 jaar 8x per jaar (als vrijwilliger) een lezing-bijeenkomst te hebben georganiseerd, is het genoeg.

Aanvankelijk schreef ik zelf verslagen in het tijdschrift Gezond bouwen en wonen om reclame te maken voor deze bijeenkomst. Dit resulteerde later in vele verslagen van anderen op de website, waardoor er een stukje geschiedenis ontstond.

De laatste vier jaar organiseerde ik als extra een excursie met lezingen, Viba op locatie, en in 2012 kreeg ik het idee het jaar met 5-minuten-lezingen te starten, wat  een bruisende nieuwjaars-bijeenkomst werd.

Nieuwsgierig naar wat mensen drijft  binnen de vereniging ben ik begonnen met korte interviews aan het begin van de lezing over de Viba-visie van de spreker.

Een paar ervan staan op de site.

Ik was zelf de trouwste bezoeker en heb veel leuke en interessante lezingen en sprekers meegemaakt, maar nu zit het erop.

Ik heb zin in iets nieuws.

Clairette Gitz

VIBA Café op locatie 6 september 2012 :: Floriade & Villa Flora

6-9-2012 Excursie VIBA-cafe: Bezoek Floriade 2012 Venlo, lezingen over de Villa Flora en het substraten paviljoen

Programma

1. Tijd: zelf te bepalen: Floriade bezoek: Entree en ticket.
   Iedereen kan op eigen gelegenheid eerst de Floriade bezoeken.
   entree kosten ticket pp € 25,- , zelf bij de kassa kopen.
   Zie voor de mogelijkheden bij:
   www.floriade.nl/bezoek-de-floriade of ter plekke.
2. Tijd: 13u15 Verzamelen bij de poort naar het kantoor van Volantis vanuit het Floriade-terrein.
   1. Vanuit het FlorIade terrein kan men via de aangegeven poort naar het kantoor van Volantis. Zie kaartje.
      
   2. Als men alleen de lezing wil volgen kan men ook direct naar het kantoor van Volantis.
      adres:
      Sint Jansweg 20c
      5928 RC Venlo
      
      Aanmelden voor de lezingen is verplicht 
      Er zijn zitplaatsen voor  maximaal 40 mensen.
      
      AANMELDEN:
      Niet-leden: klik hier
 
      LEDEN: aub eerst inloggen dan: klik hier
3. Tijd: 13u30 tot 15 uur Volantis innovatie cafe
   Lezingen over Villa Flora door de heer Houwen en de heer Kristinsson.
   Zie: The Greenest Building in the Netherlands: Villa Flora, Floriade 2012
   Een film van circa 10 minuten, waarin het duurzame concept van de Villa wordt uitgelegd.
4. Tijd: 15u30 Bezoek Paviljoen BVB Substrates: podium voor het "theater van de natuur". Uitleg door de heer Böhtlingk. 
   Het ziet er uit als een heuvel die zich aan één kant opent naar de bezoeker.De grond wordt gevangen in een enorm transparant spant met een echte boom in het midden waarin een doorsnede van de aarde met wortelgroei te zien is. Binnen in het paviljoen waant de bezoeker zich onder de grond en blijkt dat substraten niet zwaar hoeven te zijn. Het gebogen dak, uitgevoerd in transparante composiet gevuld met diverse substraten, is zelfs lichtdoorlatend.
5. Tijd: 18 uur gezamenlijk eten:
   Er wordt een tafel gereserveerd voor de groep in het restaurant van Villa Flora (optie biologisch).
   Het eten is voor eigen kosten.
6. Tijd: 19 uur vertrek

Volantis

is een advies- en ingenieursbureau met vestigingen in Venlo, Maastricht, Eindhoven en Rotterdam. Volantis heeft zo’n 50 mensen in dienst die zich inzetten voor ontwerp, onderzoek en management van duurzame huisvesting.

De kennisgebieden zijn Installatiearchitectuur, Green Energy & Building, Constructies, Bouwfysica en IT.

Jan Houwen

heeft een bijzondere passie voor Innovatie en duurzaamheid en is met kennis van een breed scala van disciplines de  geboren organisator en integrator voor vernieuwend ontwerpen en bouwen.

Als hoofd adviseur  van Villa Flora is hij nu ook de meest  trotse bewoner van dit duurzame gebouw. Een trots die vermeld  mag worden nu men dit gebouw met z’n vele innovaties op het gebied van duurzaamheid en Cradle to Cradle tijdens de Floriade 2012 internationaal bewondert.

prof.ir. Jon Kristinsson

Architecten- en ingenieursbureau Kristinsson bv in Deventer is een middelgroot bureau dat zich specialiseert in duurzaam en energiezuinig bouwen vanuit hun visie op integraal ontwerpen.

In de periode 1992-2001 was Kristinsson hoogleraar Milieutechnisch Ontwerpen aan de Factulteit Bouwkunde van de Technische Universiteit Delft.

Eduard Böhtlingk

Eduard Bohtlingk is architect. Böhtlingk architectuur benadert het werk zoals een uitvinder dat doet. Het vormgeven van ideeën, toegesneden op de functie en uitwerking tot in het kleinste detail. Na realisatie moet een project zo sterk zijn dat het voor zichzelf kan spreken. Het bureau maakt zowel vaste als mobiele werken, die soms in een opdracht samenvallen.

AANMELDEN:

Niet-leden: klik hier
LEDEN: aub eerst inloggen dan: klik hier

PLAATS: Floriade, Venlo; Villa Flora Sint Jansweg 20c 5928 RC Venlo

AANVANG: 13:15 uur

VIBA Café 7 juni 2012 :: Revolutionaire doorbraak integraal duurzaam ontwikkelen

Eco-ethische gebiedstransities

Methodiek voor duurzaam concrete, integrale, haalbare en betaalbare gebiedsontwikkeling

door Thomas Jansen en Chris Posma

De methodiek combineert Ambitiebepalingen met onderzoek naar haalbaarheid en betaalbaarheid waardoor verlies van Ambitie tot een minimum wordt beperkt. Slimme integrale combinaties van soms experimentele technieken vertaald naar maatschappelijke & financiële kosten en baten maken keuzen inzichtelijk  en bieden handvatten om in veel opzichten lonend duurzaam te transformeren.

Chris Posma: Mijn ervaring ligt vooral op de gebieden financieel management, kwaliteitsmanagement en bouwprojectmanagement. Speciale accenten van de werkzaamheden liggen nu op investeringsvoorbereiding voor diverse sectoren en het begeleiden van projectontwikkeling en gebiedsontwikkeling voor ecologisch bouwen en wonen. Daarbij kijk ik waar nodig ook met een blik van architect of constructeur.

Mijn insteek is steeds disciplines nauwer met elkaar in verbinding te brengen om zo een optimale integratie van intenties en activiteiten te bewerkstelligen.

Zie ook website www.syneff.com

Duurzame gebiedsontwikkeling vereist zorgvuldig iedere stap zetten en borgen zodat je weer een stap verder omhoog kunt. Het vereist motivatie, concentratie en team work: vanuit het blikveld van iedere stakeholder naar kansen en haalbaarheid kijken.

Thomas Jansen: Opgeleid als hovenier en landschapsarchitect richt ik mij nu op Eco-ethisch ontwikkelen, transformeren  en beheren. Mijn werkwijze spitst zich toe op het najagen van kennis en innovatie om van daaruit abstracte visies en ideeën te vertalen naar concrete praktisch toepasbare, betaalbare oplossingen. Mijn ervaring ligt op het integraal implementeren van duurzame innovaties binnen bouwkundige, stedenbouwkundige en landschap architectonische planvorming & realisatie.

Speciale accenten van de werkzaamheden liggen op het begeleiden enthousiasmeren van diverse partijen bij projectontwikkeling en gebiedsontwikkeling voor Eco-ethische gebiedsontwikkeling. Een methode waarbij slimme integrale procesmatige en inhoudelijke combinaties middels een economische, ecologische en ethische kader worden afgewogen.

Net als bij Chris Posma is ook mijn insteek het steeds disciplines nauwer met elkaar in verbinding te brengen om zo een optimale integratie van intenties en activiteiten te bewerkstelligen.

Zie ook website (beide nog in ontwikkeling) www.ecoethiek.com  www.thomasjansenduurzaamontwikkelen.nl

AANMELDEN:

Niet-leden: klik hier
LEDEN: aub eerst inloggen dan: klik hier

PLAATS: Peter Schmid Auditorium, Service-instituut VIBA-Expo, Veemarktkade 8, gebouw B, De Gruyter Fabriek,  's-Hertogenbosch

AANVANG: 20.00 uur

Verslag

door Toon van Hooijdonk.

Methodiek voor duurzaam concrete, integrale, haalbare en betaalbare gebiedsontwikkeling. De methodiek combineert Ambitiebepalingen met onderzoek naar haalbaarheid en betaalbaarheid waardoor verlies van Ambitie tot een minimum wordt beperkt. Slimme integrale combinaties van soms experimentele technieken vertaald naar maatschappelijke & financiële kosten en baten maken keuzen inzichtelijk en bieden handvatten om in veel opzichten lonend duurzaam te transformeren.

Chris Posma is een bekend figuur in VIBA kringen, terwijl Thomas Jansen deze avond door organisator Clairette Gitz tot lid werd verklaard. De methode werd gepresenteerd als een revolutionaire doorbraak in het duurzame ontwikkelen. Echter: de eerlijkheid gebied me te melden dat ik, als oud-student van Peter Schmid ( holistische participatie) en bovendien volkomen onervaren op het gebied van landschapsarchitectuur en –ontwikkeling er niet helemaal achter ben gekomen waar deze revolutionaire doorbraak nu precies gemaakt is. Dat Chris Posma een super rekenmeester is, was mij al bekend. Bepaalde uitgangspunten: dienstbaarheid aan de maatschappij en niet aan de financiers kwamen mij ook bekend voor. De maatschappij werd dus centraal gesteld en daarom heen werden vier factoren geplaatst: economie, ecologie, ethiek, en esthetiek. Hierbij werd bovendien gesteld dat esthetiek het minst belangrijk is: die komt immers vanzelf wel. Verder werden we geconfronteerd met de formule, een weergave van een iteratief proces:

maatwerk + integrale aanpak + participatief proces =
draagvlak & technisch financieel haalbare producten

Deze eco-ethische methode werd geïllustreerd met de ontwikkeling van de Maashorst, een natuurgebied gelegen tussen Schaijk, Zeeland, Uden en Nistelrode, omringd door de N324, N227 en de A50. Betrokken partijen: bewoners, ondernemers, agrariërs en bezoekers. Complicaties o.a. verdroging, archeologisch monumenten, nieuw te bouwen ziekenhuis. Stappenplan: verkenning en inspiratie, visieontwikkeling, ambitiebepaling en toetsing? Ik denk dat ik hier de grote lijn ben kwijt geraakt. Ik heb nog wel wat technische vernieuwingen mee gekregen: een bijzondere funderingsvorm om het archeologisch monument te sparen, een verduurzaamde, multifunctionele geluidswal, een noviteit met betrekking tot zonne-energie, warmte winning door houtsnippers in combinatie met een tuinslang (Jean Pain): dit alles behorende tot ‘de bouwstenen’ van de transitie. En dan natuurlijk de fantastische spreadsheets van Chris Posma: nooit worden daarin uitsluitend de bouwkosten of investeringen weergegeven, maar er wordt telkens weer doorgerekend naar alternatieven, terugverdientijden en andere meeropbrengsten. Neem vooral ook eens een kijkje op www.demaashorst.nl: het enthousiasme druipt er vanaf en duidelijk is meteen dat er veel, heel veel mensen bij betrokken zijn. Voor mij is het vooral een wonder dat duurzaamheid, ecologie, maatschappelijk verantwoord ondernemen, milieuvriendelijkheid of hoe je het ook wilt noemen in combinatie met zo’n groot aantal betrokkenen, gestuurd en bestuurd kan worden.

VIBA Café 5 april 2012 :: Bio-Logisch bouwen

De natuur als onuitputtelijke bron voor 0-materialen

Kunnen we een gebouw in de toekomst groeien?

door Michiel Haas

0-Materialen zijn materialen die geen milieubelasting veroorzaken, een metafoor, zoals 0-energie gebouwen ook een metafoor is. Want een gebouw gebruikt wel degelijk energie, maar die gebruikte energie wordt duurzaam opgewekt. Zo ook met 0-materiaal gebouwen, ze hebben nog materialen nodig maar het gebouw of zijn directe omgeving brengt deze materialen zonder milieubelasting voort. Tot zover de theorie. In de praktijk zijn wij op de TU Delft met heel spectaculair onderzoek bezig dat sterk in de richting van 0-materialen gaat. Er zullen daar voorbeelden van worden gegeven.

Michiel Haas is sinds 1976 VIBA lid en professioneel actief op het gebied van de bouwbiologie. Hij heeft een eigen adviesbureau en onderzoeksinstituut Nederlands Instituut voor Bouwbiologie en Ecologie (NIBE) en is daarnaast prof aan de TU Delft, faculteit Civiele Techniek met de leerstoel Materials & Sustainability.

AANMELDEN:

Niet-leden: klik hier
LEDEN: aub eerst inloggen dan: klik hier

PLAATS: Peter Schmid Auditorium, Service-instituut VIBA-Expo, Veemarktkade 8, gebouw B, De Gruyter Fabriek,  's-Hertogenbosch

AANVANG: 20.00 uur

Verslag

door Guus Cladder

De bouwindustrie in Nederland heeft een aandeel van 7% van het BNP (bruto nationaal product). 40% van de grondstoffen worden door de bouwindustrie verwerkt. Dat is veel en dus is het noodzakelijk om het materiaalcomponent van het bouwproces te bestuderen en te zoeken naar echt duurzame oplossingen.

Voor het bouwen van een woning, gebouwd volgens het bouwbesluit 2011, is nog veel fossiele energie nodig, een fors deel aan materialen en een beperkt deel water. Deze componenten bepalen de ecologische belasting van het bouwwerk. Als alle benodigde energie, voor het hele bouwproces, duurzaam gewonnen wordt, is die component niet meer belastend en wordt de grondstoffencomponent naar verhouding groter. Dus zodra 0-energie gebouwen mogelijk zijn wordt het mogelijk om te werken aan 0-materialen gebouwen.

Het is nog steeds haalbaar om vanaf 2030 vrij te zijn van fossiele- en kernenergie. Er ligt wel een taak voor de overheid want er moeten wel keuzes gemaakt worden.

De zon levert circa 10.000 keer meer energie dan wij verbruiken. Wij hebben dus geen energieprobleem maar een conversieprobleem. De duurzame energie moet wel geoogst kunnen worden, maar zover zijn we nog niet. De doelstelling is 50% windenergie, 40% zonne-energie en 10% overige duurzame energiebronnen. Op termijn is dat ook goedkoper dan fossiele energie.

De benodigde financiële  investering voor het omschakelen naar duurzame energie, komt overeen met het bedrag dat wij met z’n allen in twee jaar uitgeven aan de aanschaf van nieuwe auto’s.

Momenteel wordt er onderzoek gedaan naar silicium pv-cellen met nanodeeltjes die een rendement kunnen bereiken van 70%, dat is vele malen beter dan de huidige 20 tot 22% rendement van pv-cellen. Het zal nog circa 10 jaar duren voordat deze zonnecellen op de markt zijn.

De zeldzame aardelementen zijn nu beperkt beschikbaar voor de industrie en beperken daardoor de productie van elektrische auto,s, laptops, mobiele telefoons etcetera. 97% Van deze aardelementen komen uit China en Africa, in Europa en de VS zijn de mijnen daarvoor gesloten (vanwege milieuproblemen en de slechte arbeidsomstandigheden). De prijzen van deze aardelementen stijgen, het wordt dus belangrijker om elektronica te recyclen en (als de prijzen voldoende stijgen) de mijnen zullen weer open gaan.

Er is dus geen energie- maar een materiaalprobleem.

Wereldwijd is afgesproken (Kyoto) dat de milieubelasting teruggebracht moet worden tot 1/20ste ten opzichte van de milieubelasting van 1990. Voor energiegebruik is dat haalbaar maar bij materiaalgebruik lukt dat nog niet.

Het pantheon in Rome staat er al 2000 jaar, milieuvriendelijk bouwen kan dus wel.

Een 0-materiaalgebouw wordt haalbaar als we nagroeibare materialen gebruiken. In Nederland is klei een nagroeibaar product, maar in Zwitserland veel minder.

Recycling van grondstoffen wordt steeds belangrijker, niet alleen oude beton vermalen en als basis voor nieuwe wegen gebruiken, maar ook betonelementen opnieuw gebruiken voor nieuwe gebouwen.

Een deel van de doelstelling kan bereikt worden door compenserende maatregelen voor het gebruik van niet nagroeibare materialen, denk aan het begroeien of overgroeien van gebouwen.

Selfhealing materials

Een botbreuk herstelt zichzelf, een gebroken been groeit weer aan elkaar met wat hulp en wat tijd. Beton doet dat niet, beton scheurt wel. Als bepaalde bacteriën toegevoegd worden aan beton, kunnen de bacteriën silicium produceren en daarmee scheurtjes opvullen. Deze bacteriën worden pas actief als een scheutje ontstaat en daar water bij komt, dus alleen dan en daar waar het nodig is.

Cement winnen uit planten wordt mogelijk, tomatenplanten kunnen na de oogst verbrand worden en van de as kan men cement maken. Wellicht kan dat ook met komkommers en pompoenen.

conclusies

• 0-Materialen zijn alleen mogelijk bij 100% duurzame energie
• Recyclen van elektronica is nodig voor het winnen van de zeldzame aardelementen. Een ton mobieltjes bevat meer goud dan een ton erts uit een goudmijn.
• De vervuiling bij mijnen van zeldzame aardelementen is nog ernstig en moet veel schoner en beter.
• Een gebouw is een grondstoffendepot, je kan het pas slopen als je weet wat je er mee gaat doen
• Afval bestaat niet want dat is een grondstof voor nieuwe materialen.

VIBA Café 1 maart 2012 :: Architectuur

Niet dat wat is, maar dat wat wil worden

Over een persoonlijke zoektocht in de architectuur

door Yaike Dunselman

We leven in een tijd van ongekende mogelijkheden, we reizen over onze gehele planeet, ‘ster’ architecten bouwen tot in alle continenten, bouwmaterialen komen van over de hele wereld en in de vormgeving kunnen we ons laten leiden door ieders persoonlijke voorkeur. We kunnen ons verwonderen over fascinerende bouwwerken waar materiële uiterlijkheden lijken te domineren. Dat architectuur naast een materiële ook nog een andere dimensie heeft is in deze huidige vormgeving niet altijd vanzelfsprekend af te lezen. Architect Yaike Dunselman wil in een werkbericht zijn persoonlijke zoektocht zichtbaar maken, weg van fascinatie op zoek naar ‘schoonheid’. Weg van uiterlijkheden, op zoek naar de individuele vraag van iedere bouwopgave. Op zoek naar een architectuur die de mens in staat stelt zich met onze aarde te verbinden, waar het om de immateriële aspecten van architectuur gaat, om de “hechting” aan schoonheid. Zodat we ons met onze omgeving kunnen verbinden, dat we ervaren: “dit is de wereld waarin ik leef, die ik verzorg, waar ik verantwoording voor neem!”

Yaike Dunselman (1972) heeft architectuur gestudeerd aan de “Alanus Hochschule für Kunst und Geselschaft” te Alfter bei Bonn (D). In 2003 heeft hij met zijn collega Lars Frerichs het architectenbureau 9°architecture opgericht. In 2004 won het bureau een ontwerpwedstrijd voor de nieuwbouw van een schoolgebouw in Wattenscheid (D), dit betekende dat vesting van 9°architecture in Duitsland kort daarop werd opgericht. Sinds de start van 9°architecture bestaat een groot deel van het opdrachtenpakket uit woonzorg projecten. Het woon werk en zorgproject ‘Oosterdel’ te Broek op Langedijk werd in 2010 bekroond met een eervolle vermelding bij de ‘Hedy d' Anconaprijs’ voor excellente zorgarchitectuur.

AANMELDEN:

Niet-leden: klik hier
LEDEN: aub eerst inloggen dan: klik hier

PLAATS: Peter Schmid Auditorium, Service-instituut VIBA-Expo, Veemarktkade 8, gebouw B, De Gruyter Fabriek,  's-Hertogenbosch

AANVANG: 20.00 uur

Verslag

door Joop Bensdorp

Deze architectuur lezing wordt gehouden door Yaike Dunselman en heeft als titel “Niet dat wat is, maar dat wat wil worden”. Yaike presenteert geen kant en klare architectuur visie, maar neemt ons mee op zijn zoektocht  in de architectuur, die vooral voorbij het visuele aspect gaat. Naast uiterlijke  vormgeving gaat architectuur in zijn visie vooral over innerlijke zeggingskracht.  En deze innerlijke zeggingskracht ligt in de opdracht besloten en is “dat wat wil worden”.

In deze tijd is qua vormgeving alles mogelijk, zoals hij laat zien aan de hand van een aantal spectaculaire projecten. Hij stelt daarbij de vraag of dit is waar we op zitten te wachten. Dat “het kan” betekent voor hem nog niet dat we het ook nodig hebben. Om dit verder toe te lichten toont hij ook het  verschil in de kunst uit de klassieke oudheid, waarin beelden het innerlijk uitdrukken en een hedendaagse kunstuiting  van Lady Gaga waarbij alleen het uiterlijk  aan bod komt.

Hij vindt inspiratie in de organische architectuur. Belangrijk is het begrip “Gesamtgestalt” wat uitdrukt dat het geheel een eenheid van vormgeving is.  Als toelichting citeert hij Rudolf Steiner:  “In ons denken zijn we vrij en kunnen we alles denken, maar in de kunst moeten we weer de samenhang met de wereld zoeken”. Als voorbeeld gebruikt hij het stookhuis bij het Goetheanum. De schoorsteen van het gebouw geeft uitdrukking aan de functie ervan, namelijk dat er rook doorheen gaat, en is derhalve een weerspiegeling van het innerlijk.  Kortom, de  architectuur drukt uit wat er gebeurt en is op die manier functioneel.

Om tot een “Gesamtgestalt” te komen zijn er volgens Yaike 3 stappen te onderscheiden in het ontwerpproces:

1. Het ideaal. Dit vormt het fundament voor organische architectuur.  Het is belangrijk om voorafgaand aan het ontwerpen een gezamenlijk beeld te vormen van het gezamenlijk ideaal wat ten grondslag ligt aan de betreffende opdracht.
2. De vormgeving. Deze kan alleen spontaan ontstaan en niet afgedwongen worden. Het beeld dat ontstaat moet vervolgens getoetst worden aan het geformuleerde ideaal.
3. De uitvoering/het resultaat. Deze moet gezond en ecologisch zijn op 3 verschillende niveau’s:

a. de wijze waarop het wordt uitdrukt in de materie,
b. het moet een helende omgeving zijn voor het functioneren van de mens en
c. er moet sprake zijn van gemeenschapsvorming.

Als toelichting op zijn verhaal laat Yaike een aantal van zijn projecten zien die tot stand gekomen zijn met zijn bureau 9⁰ architecture. Het betreft de nieuwbouw van 2 woonzorghuizen in Schoorl, de nieuwbouw van een woonzorghuis in Broek op Langedijk en als laatste een woonzorghuis voor 12 bewoners in  Bosch in Duin. Wat bij alle 3 projecten opvalt is dat de architectonische verschijningsvorm zeer verschillend is en uitdrukking geeft aan de intentie van de opgave.