Even geduld ...VIBA Café 1december 2005 :: Gezond wonen en werken in het juiste licht
Door Jan Meutzer en Renz Pijnenborgh
Lichtarchitect H.J.J. Meutzer hield een lezing met de titel:"Gezond wonen en werken in het juiste licht" en architect Renz Pijnenborgh ondersteunde het verhaal met praktijkvoorbeelden.Daglicht hoort bij de levensbehoeften van mensen en is van invloed op onze"biologische" klok.De mens wordt beinvloed door de cyclische beweging van het licht van de zon( circadiane ritme) en door de hoeveelheid licht die opgenomen wordt via de ogen en de huid.Voor de bebouwde omgeving houdt dat in dat er voldoende licht in huis moet binnenkomen door grote raamoppervlakken en dakramen. In bedrijfsruimten en scholen moet (dag)licht te regelen zijn.
Ook is het belangrijk dat men dagelijks naar buiten gaat anders haalt men de hoeveelheid licht van minimaal 2000 lux op het netvlies niet. Hij noemde ziektes als borstkanker, winterdepressie en sickbuildingsyndroom, die ontstaan bij gebrek aan licht, omdat licht processen in het lichaam aanstuurt.
Bij het ontwerpen van gebouwen vormt licht een zeer belangrijk onderdeel, zowel voor de waarneming van het gebouw zelf als wel dat daglicht een gebouw aangenamer maakt.
Bij de verlichtingsindustrie worden pogingen ondernomen het kleurverloop van daglicht na te bootsen (Carpe deum) en het volledige spectrum (full spectrum lampen).
( www. Fitlicht.nl)
Renz Pijnenborgh liet vol enthousiasme open lucht scholen zien. Al in de 30-er jaren was men zich bewust van de gezonde werking van daglicht op de ontwikkeling van kinderen. Er bestaat nu nog een enkele school waar kinderen buiten onderricht krijgen zoals de Sint Lutgardis school in Brasschaat. De Solarcampus in Julich heeft veel mooie voorbeelden voor het gebruik van zonlicht, zoals pvc -cellen als borstwering en als zonwering,of refelectie van het licht via het plafond door lichtstuurlamellen in bovenlichten . Ook toonde hij een zonnespiegel die door een gat in een buitenwand licht naar binnen reflecteert in een lightpipe.
Het Bomencentrum in Baarn is een voorbeeld van een gebouw waar veel licht van bovenaf komt, maar in de zomer is het er te heet. Een project van Renz, het bezoekerscentrum van Staatsbosbeheer in Ospel, toont een opengewerkt dak. Op het platte gedeelte is altijd een laag water die het licht extra reflecteert door de dakramen.
Het theoretische gedeelte van de lezing was uitstekend in balans met de mooie en veelvuldige voorbeelden. Licht-kennis werd weer "geupdate" en we konden naar huis met mooie beelden.
En alle lezingen eindigden met discussie en toevoegingen vanuit de zaal, waar veel kennis aanwezig blijkt. Daarna is er mogelijkheid tot kennisuitwisseling en kennismaken in het gezellige viba-café.
 Gezond Kunstlicht Manifest | [ ] | 447 Kb |
VIBA Café 3 november 2005 :: Waterkringlopen
De lezing over waterkringlopen werd gegeven door Ir.Hiltrud Pötz. Zij is architect bij het bureau OpMaat te Delft en al doende waterspecialist geworden. Het boek “Zichtbaar, tastbaar, zinvol: De integratie van natuur en techniek in de vormgeving van stedelijk water” is door haar geschreven.
Als ontwerper heeft zij aan veel voorbeeldprojecten op verschillende schaalniveau’s meegewerkt zoals het gebouw van Rijkswaterstaat in Terneuzen,waar het water niet op het riool geloosd wordt maar via heliofyten-filters wordt hergebruikt.
Een van de uitgangspunten in haar ontwerpen is waterstromen weer zichtbaar te maken en het water op een natuurlijke wijze onderdeel te laten worden van de leefomgeving zowel buiten als binnen.
Het versneld afvoeren van regenwater, het ontrekken van grondwater en het recht trekken van rivieren eist zijn tol. Het beleid is de afgelopen 10 jaar sterk gewijzigd. Men is begonnen met bufferen van regenwater, plaatselijk infiltreren, beperken van gebruik en vervuiling.
Bufferen en afkoppelen van het riool voor hemelwater , het teruggeven aan de aarde, kan door middel van wadi's , vijvers en groene daken.
Dit beleid is inmiddels ook vertaald naar het stedelijk gebied. Een mooi voorbeeld van het bufferen van regenwater is in Berlijn bij de Potsdammerplatz.De vijvers zijn niet diep, maar er onder wordt het hemelwater verzameld in cisternen. Het wordt in het gebouw hergebruikt en er is een overloop naar de rivier.
De bewuste introductie van waterkringlopen in harmonie met de natuur kan water juist tot een aantrekkelijk en verrijkend element in onze woonomgeving laten worden.BIj de de Erasmusgracht in Amsterdam ( Bos en Lommer), waren de uitgangspunten, dat het uit de wijk afstromend hemelwater door heliofyten filters wordt gezuiverd en dat het water aansluitend wordt geloosd in de gracht.In gebouwen kan door middel van watermuren en waterbassins de lucht bevochtigd worden. In de zomer ontstaat koeling door verdamping van het water.In stilstaand water ontstaat leven, bacteriëen, virussen, dit is een reden waarom men voorzichtiger omgaat met grijs water.Door de vele voorbeelden was het een echte opfrisser van de latente kennis bij de aanwezigen.
VIBA Café 1 september 2005 :: Elektrostress en gezondheid
De tweede lezing was op 1 september in het Peter Schmid-auditorium van de VIBA-expo met als onderwerp "Elektrostress en gezondheid", naar het gelijknamige boek.
Hiervoor was Michiel Haas uitgenodigd, auteur van vele uitgaven uit de serie "duurzaam en gezond bouwen" bij uitgeverij Nibe. Nibe is het instituut voor bouwbiologie en ecologie, waarvan Michiel Haas directeur is. Is onze angst voor de toenemende hoeveelheid straling in de bebouwde omgeving gegrond? Het onderwerp sprak zeer aan, het aantal aanwezigen was hoog.
Een amusant gelardeerd beeldverhaal leidde de toehoorder langs verschillende onderwerpen zoals het verhaal over asbest : 18 jaar na ontdekking stond het gezondheidsrisico al vast en pas 93 jaar later werd asbest in Nederland verboden.
De gevolgen van verschillende soorten velden als elektrische ( waterbed) en magnetische wisselvelden (hoogspanningskabels) en elektromagnetische golven ( g.s.m.) werden getoond in tabellen.
Uit studie van 12 Europese onderzoeksinstituten zou blijken, dat door GSM straling b.v. blijvend schade kan optreden aan het DNA. Er volgde een top 10 van schadelijke apparaten: waterbedden, dect telefoons, wekkerradio's, draadloos internetten, mobieltje voor kinderen, g.s.m. en u.m.t.s. zendmasten, mobieltje volwassenen enz. Hoe kan een mens nog gezond blijven in een wereld met een overvloed aan apparaten?
Voorkomen is altijd beter dan genezen, dus vermijden, uitschakelen en afschermen vormen mogelijke oplossingen. Is de conclusie van de gezondheidsraad, dat er geen gevaren zijn voor de volksgezondheid juist? Is het niet beter het voorzorg principe te hanteren?
Wie zich verder wil verdiepen in het onderwerp kan het boek bestellen bij het Nibe.
Ook deze avond werd voortgezet met een gezellig "café" ter plekke.
VIBA Café 6 oktober 2005 :: Restaureren met hart en ziel
In oktober nam Hans Coppen, architect, ons mee in de wereld van de restauratie. Restaureren is niet alleen in oude luister herstellen, maar vooral ook de voorwaarden scheppen om het gebouw duurzaam te laten voortbestaan. In Thorn heeft hij voor zijn gezin een molen omgebouwd tot woonhuis. Hij toonde beelden van de yogaruimte, die hij met de inrichting op de windrichtingen georiënteerd heeft.
Veel oude gebouwen werken met materialen die beperkt vocht opnemen om dit later weer uit te kunnen ademen. Bij de restauratie van boerderij Grote Brander in Okkenbroek is de vorm van de warmtescheidende binnenhuid zo gekozen dat het oude bouwfysische evenwicht van de rieten kap in takt blijft. De spanten blijven in de verwarmde binnenruimte zichtbaar
Voor hem is duurzaamheid niet alleen toekomstgericht, maar ook het respecteren, bestuderen en opnieuw toepassen van de oude bouwmethoden bij restauratie. Door bewust om te gaan met de oude landschapsstructuur en de culturele lading van plek en activiteit, wordt een gebouw niet alleen in zijn ruimtelijke omgeving maar ook vanuit historisch perspectief verankerd. Bij de restauratie van de boerderij heeft Chris Tolemei de nieuwe beplanting gerealiseerd in constant “overleg” met de planten en hun bovennatuurlijke context. Er zijn hier veel oude plantenrassen gebruikt.
Bij de restauratie van woonhuis Pollaert in Roermond was men bezig met het onderzoek naar de historische opbouw van het pand. Men heeft toen fundamenten van een tot nog toe onbekende stadsmuur ontdekt. Er is een moderne woningindeling gerealiseerd met respect voor de historische structuur van het pand. De materiaal opbouw van het pand bestaat uit met kalk gemetselde muren,houten vloeren en balken.De restauratie van het Graf van Pierre Cuypers (Architect van onder andere vele kerken en het Rijksmuseum in Amsterdam) betekende een herontdekking van oude bouwprincipes die ten grondslag lagen aan de historische kerkenbouw. Deze principes tonen sterke overeenkomst met theorieën over de structuur van de natuur zoals we die in veel uitheemse culturen tegenkomen.
Zijn verfijnde toewijding aan gebouwen en analyses van landschappen maakten veel indruk op de toehoorders.
VIBA Café 2 juni 2005 :: Klimaatlezing
Lezing door Koos Verbeek
Wat is waar en wat is niet waar over wat in de media staat over klimaatveranderingen? Bouwen en wonen heeft invloed op het klimaat en het klimaat heeft invloed op bouwen en wonen. Wordt koelen belangrijker dan verwarmen? Hoe doen we dat op een gezonde en energieneutrale wijze. Is het nodig om drijvende gebouwen te maken om straks droge voeten te houden? Koos Verbeek zal dit duidelijk onderbouwd en voor leken begrijpelijk uit de doeken te doen in het eerste reizende Viba-Café (luisteren, discussiëren & ontmoeten). Koos Verbeek is als Coördinator Klimaatbeleid verbonden aan het KNMI en adviseert beleidsmakers op het gebied van klimaatverandering.
De menselijke invloed op het klimaat
Is er iets aan de hand met het klimaat? Zo ja, komt dat door de mens? Wat zijn de mogelijke gevolgen van klimaatverandering? En hoe zeker is de wetenschap over deze kwestie? Deze vier vragen staan centraal tijdens dit VIBA-café. Koos Verbeek gaat in op de natuurlijke en menselijke factoren die in de loop der tijd ons klimaat hebben beïnvloed. Daarnaast komen verschuivingen in extreem weer aan bod en zal worden ingegaan op het effect van de opwarming van de aarde voor Nederland.
Tenslotte een discussie: wat kan duurzaam bouwen betekenen voor het klimaat, en omgekeerd, welke invloed heeft de (toekomstige) klimaatverandering op het bouwen van vandaag?
