Aanvulling
Elk bouwplan, groot of klein, zou een waardevolle aanvulling moeten zijn voor de omgeving, in sociaal, economisch en cultureel opzicht. Het is belangrijk dat de mensen die te maken krijgen met een bouwwerk er betekenis aan geven, er identiteit aan ontlenen en in de nieuwe ruimte sociaal en geestelijk kunnen functioneren. Dit geldt voor de eigen woning, een openbaar of werkgebouw (station, moskee, gemeentehuis), een ruimte in de buitenlucht (volkstuin, plein, speelplek, voetbalveld). Op een hoger en collectief niveau gaat het bijvoorbeeld om een oude binnenstad, een zorgvuldige overgang van stad naar land, een dorpsplein met monumentale boom, een cultuurhistorisch weidelandschap of kale heidevlakte.
Juist een veelheid aan en differentiatie in ‘karakteristieke’ gebouwen en plekken en een goede bescherming daarvan, houden een land interessant en vitaal, met voor ieder wat wils.
Thuisvoelen
Naast de basis – het hebben van een eigen plek en het gebruik maken van bepaalde voorzieningen – wil de mens zich thuis kunnen voelen. Je thuisvoelen komt de gezondheid ten goede en daarmee de mogelijkheden een maatschappelijke bijdrage te leveren. Om een ruimte ‘in bezit te kunnen nemen’ zijn er mogelijkheden nodig voor herkenning, persoonlijke betrokkenheid en ontplooiing. Het zelf kunnen beslissen over ruimte speelt hierbij een belangrijke rol.
VIBA vindt dergelijke aspecten van bouwen en wonen zó belangrijk, dat ze participatie van of samenwerking met bewoners niet alleen als middel ziet, maar als doel op zich.
Bewonersinitiatief
In Nederland is een groot deel van de werkelijk duurzame (bio-eco) bouwprojecten geďnitieerd door bewoners. Zij brachten de milieudeskundigheid in, waren bereid te betalen voor bijzondere maatregelen of te bezuinigen op andere aspecten. Zij waren bereid te experimenteren met nieuwe technieken en kwamen tot nieuwe constructies voor gezamenlijk eigendom en beheer. Soms hebben ze kosten bespaard door zelf een deel van de bouw en afwerking uit te voeren, met name arbeidsintensieve technieken zoals leemstucwerk en inrichting van de woonomgeving.
In de huidige tijdgeest van individualisme, economische groei en ‘consumentgericht’ bouwen op vrije kavels, worden ideeën over bewonersgroepen naar de achtergrond gedrukt. Daarbij wordt over het hoofd gezien dat ze goed bruikbaar zijn bij de aanpak van complexe opgaven in bestaande stedelijke gebieden. Die komt nog maar moeilijk van de grond, omdat in die gebieden heel andere mensen/groepen wonen dan die zich aandienen op de reguliere woningmarkt, en omdat het resultaat op investeringen veel kritischer ligt (zowel voor overheden, corporaties als marktconforme ontwikkelaars).
Doelgroepen
Doelgroepenbeleid in de volkshuisvesting en arbeidsbemiddeling zijn geen zaken waar VIBA zich mee bezig houdt. Wel is ze er van overtuigd dat mensen met een smalle beurs, die minder keuze hebben in woningtype, woon- en arbeidsplek, zeer gebaat zijn bij energie- en waterzuinige woningen, bij eenvoudige en bedrijfszekere ventilatietechnieken, bij stille kamers (slapen bij nachtdienst), bij kleinschalige bedrijfsruimten en recreatie-mogelijkheden in de directe woonomgeving, en bij een kindveilige buurt.
Worden complexen aangepakt, dan zien serieus uitgenodigde huidige bewoners in dergelijke collectieve en lange termijnbelangen waarschijnlijk ook hun eigen belang, en worden zij wellicht bereid gevonden een bijdrage te leveren aan de herstructurering en renovatie. De tevredenheid over de woonsituatie neemt daarmee toe, en vaak wordt beter begrepen en geaccepteerd dat bepaalde zaken niet gerealiseerd kunnen worden.
