Ruimtegebruik
Door in bestaand bebouwd gebied zuinig om te gaan met ruimte (door sober en slim per functie te zijn, door stapeling van ruimten) en ruimte intensief en meervoudig te gebruiken gedurende de tijd, wordt voorkomen dat er steeds maar weer open landschap moet worden opgeofferd voor gebouwde functies.
VIBA vindt het belangrijk eco(hoofd)structuren en waardevolle, cultuurhistorische groengebieden te handhaven. In centra van stedelijke gebieden is het in het kader van de compacte stad gebruikelijk hoogbouw en soms ondergronds bouwen toe te passen.
Multifunctioneel
Door een gebied niet alleen vol te bouwen, maar ook ruimten multifunctioneel te ontwerpen (systematisch en flexibel) en functies efficiënt in elkaar te laten overlopen, zal werkelijk sprake zijn van zorgvuldig ruimtegebruik. Mensen zijn niet zozeer gebaat bij zeer compacte als wel bij complete gebieden: een ruimtelijke menging van wonen, werken en dagelijkse voorzieningen, zoals winkels en diensten, kinderopvang, onderwijs, buurthuis, sport- en spelgelegenheid e.d., in functionele gebiedsdelen.
Variatie
Het aanbrengen van variatie tussen gebieden en van differentiatie binnen een gebied (dichtheden, bouwstijlen, prijsstelling, milieukwaliteiten) vergroot de keuzemogelijkheden, de karakteristiek en daarmee de bindingsmogelijkheden met de eigen omgeving.
Complete stad
VIBA hanteert standaard een aantal aanbevelingen voor bouwen en wonen, die de complete stad een stapje dichterbij brengen, waarvan hierna enkele voorbeelden.
- Kies natuurlijke materialen en kleuren voor de buitenzijde van gebouwen, en versterk dit door daktuinen, dak- en gevelbegroeiing. Probeer individuele tuinenbezitters over te halen (een deel van) hun tuinen collectief of zelfs openbaar te maken, met bijvoorbeeld een moestuinfunctie, een speelplek of ruimte voor mooie grote bomen.
- Combineer de technische voorzieningen voor waterverplaatsing en waterberging met wandel- en fietsroutes, met kind- en diervriendelijke natuuroevers, met avontuurlijke speelgelegenheid, met schone waterrecreatie en met waterkunst.
Zet hierbij zichtbaar duurzame energiebronnen in.
Ook in stedelijk gebied kan afstromend regenwater van een publieksgebouw een vijver (met spuwertjes op zonne-energie) voeden waar zitjes omheen zijn, kunnen stapstenen als spelaanleiding dienen, en kunnen vissen, amfibieën en vogels worden ingezet voor het bestrijden van insecten e.d.
- Maak kijk- en recreatiegroen ook eetbaar (moestuintjes, vruchtenbomen, kruiden), gebruik groenafval voor beschoeiing, houtsnipperpaden en houtwallen, laat schapen gazonnen begrazen en maak van hun melk kwarktaart voor verkoop in het theehuis annex wintertuin (op het groendak van een parkeergarage), dat onder deskundige leiding gebouwd is door buurtbewoners en dergelijke.
Bij alle suggesties komt de aanbeveling enige overruimte te realiseren, waarvoor in de loop van de tijd zal blijken welke functies er gewenst zijn, door onwonenden en andere belanghebbenden. Zulke overruimte hoeft niet braak te liggen, maar kan worden gebruikt voor tijdelijke functies, als startende bedrijven, kortdurende projecten, buurtactiviteiten en tentoonstellingen, cursusruimte, speel-, klus- en rommelplekken.
Maatvoering
De maatvoering van ruimten, gebouwen en gebouwdelen heeft invloed op hoe een ziende, horende en tastende mens zich in de ruimte voelt. De kunstzinnige en andere vormgevingsaspecten daarvan zijn beschreven bij het thema Vormgeving. VIBA staat voor maatvoering die inspeelt op de menselijke maat en de manier waarop mensen door ruimten bewegen. Daarbij gaat ze ervan uit dat ruimten voor veel mensen functioneel, veilig en comfortabel moeten zijn (oud, jong, lang, klein), met al hun afwijkingen van het gemiddelde. VIBA laat echter de studie naar ruimte en maatvoering voor mensen met bijzondere handicaps over aan andere organisaties die op die gebieden actief zijn. VIBA maakt gebruik van wat deze aan informatie en ontwerphulpmiddelen leveren.
Veranderende behoeften
Door multifunctionele ruimten en flexibele indelingsmogelijkheden aan te bieden aan gebruikers van woningen en andere gebouwen, wordt bereikt dat mensen met veranderende behoeften op hun 'stek' kunnen blijven, zonder ingrijpende verbouwingen. Ook op dit schaalniveau geldt de voorkeur voor wat overruimte of overmaat, zodat er in de loop van de jaren op organische wijze kan worden voldaan aan nieuwe behoeften, die op dit moment misschien niet eens kunnen worden benoemd. Uitdrukkelijk geldt het pleidooi voor overmaat ook voor de ruimtehoogte.
Juiste materiaal
Maatvoering van bouwdelen en bouwproducten die afgestemd is op de maatvoering en eigenschappen van de grondstoffen en bouwmaterialen heeft de voorkeur. Hiermee wordt de logica ondersteund van het juiste materiaal voor de juiste functie en wordt afval(problematiek) voorkomen. Over dit laatste meer bij het thema Constructie en materialen.
